İzmir Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik fabrikasında 9 Kasım sabahı gerçekleşen patlama o kadar güçlü ve sarsıcıydı ki çevre mahallelerde yaşayan emekçiler deprem olduğunu sandı. Yaşanan bir doğa olayı değildi ama en az deprem kadar yıkıcıydı ve hayattan koparılan yine işçilerdi. Bu patlama, Türkiye işçi sınıfı tarihine en ağır işçi katliamlarından biri olarak geçti.
İlk saatlerde üç olarak açıklanan can kaybı, gece yarısı 17’ye, daha sonra ise 19’a yükseldi. Oysa bu katliamdan sadece dört gün önce, 5 Kasımda 20 yaşındaki Eyüp Eğinli patlayan bir iş makinesi lastiği nedeniyle ömrünün baharında yaşamını yitirmişti. Ondan iki hafta önce, 21 Ekimde ise 55 yaşındaki Hakan Doğan sekiz metre yükseklikten düşerek can vermişti. Böylece patronun kârı bir gram bile azalmasın diye gerekli önlemler alınmadığı için, HABAŞ’ta yalnızca üç hafta içinde 21 işçi iş cinayetlerinde hayattan koparıldı.
O sabahki patlama haberi ve fabrikadan gelen ilk bilgiler, yaşanan yıkımın dehşet verici boyutunu gözler önüne seriyordu. Patlamanın hemen ardından çekilen görüntülerde devasa çelikhanenin hurda yığınına dönüştüğü, çelik kolonların bile eriyip büküldüğü görülüyordu. İçeriden gelen haberler, bu görüntüler ve gökyüzüne yükselen yoğun duman, karşı karşıya olduğumuz tablonun ne kadar ağır olduğunu ortaya koyuyordu. Ortadaki tablo, kapitalizmin değişmeyen gerçeğinin özetiydi: Sermaye sınıfı kendisi için bir cennet yaratmıştı ama onların cenneti biz işçilerin cehennemi üzerinde yükseliyordu.
Gerçek şu ki patronlar işçiyi sadece iliklerine kadar sömürmüyor, aynı zamanda etiyle, kanıyla ve kemiğiyle öğüterek sermayelerini büyütüyor. Aliağa’daki bu cehennem tablosu, akla Upton Sinclair’in Şikago Mezbahaları romanını getiriyor. Sinclair, 20. yüzyılın başında Şikago’daki çelik, et ve konserve fabrikalarında işçilerin makinelerin dişlileri arasında nasıl ezildiğini anlatırken, fabrika bacalarından yükselen dumanların gökyüzünde “göz alabildiğine uzanan bir tabut örtüsü gibi süzüldüğünü” yazar. Mezbahaların buharla kaplı eritme ve pişirme bölümlerinde, yer seviyesindeki kaynar kazanların başında ölümcül bir hızla koşturan işçiler kazanların içine düşer; çıkarıldıklarında ise geriye pek bir şey kalmazdı. Hatta bazen işçinin kazana düştüğü günlerce fark edilmez, “kemikleri dışında her şeyleri Durham’ın Halis Domuz Yağı olarak piyasaya sürülmüş olurdu.”[1]
İşçiler kazanlara düşüp ölüyor, hayvan etleriyle birlikte işlenip piyasaya sürülüyor, akıbetleri sorulduğunda ise şirket gerçekleri gizliyordu:
“Jonas Birader ortadan kayboldu. Bir Cumartesi gecesi eve dönmedi ve onu bulma çabalarının hiçbiri sonuç vermedi. Durham’daki patron haftalığını alıp gittiğini söylüyordu. Bu doğru olmayabilirdi tabii çünkü adamlardan biri öldüğünde bazen böyle söylerlerdi; herkes için olayı kapatmanın en kolay yolu buydu. Mesela adamın biri tanklardan birine düşüp halis domuz yağına ve eşsiz gübreye dönüştürüldüğünde, gerçeği olduğu gibi söyleyip ailesini üzmeye ne gerek vardı?”[2]
Sinclair, aynı romanda demir-çelik fabrikalarını da anlatır. Romanın kahramanı Jurgis, mezbaha cehenneminden ve uzun bir işsizliğin ardından bir çelik fabrikasında işe girer, ama buradaki durum da arkadaşlarını domuz yağı ve gübreye dönüştüren Durham’dan farklı değildir:
“…işe gireli üç hafta geçmemişti ki daha korkunç bir kazaya şahit oldu. İçlerindeki erimiş çelik sebebiyle her bir çatlağından beyaz ışıltılar saçan bir dizi tuğla fırın vardı. Bunların bazıları tehlikeli bir şekilde bel vermişti ama kapılarını açıp kaparken mavi gözlükler takan adamlar buna rağmen fırınların önünde çalışıyordu. Bir sabah Jurgis oradan geçerken fırınlardan biri patlayıp iki adamın üzerine sıvı ateşler püskürttü.”[3]
Asit içinde eriyen eller, makinelerde parçalanan bedenler, devasa kazanlara düşerek ölen ve cesetleri bile üretim çarkında yok olan işçiler… Fakat hiçbir şey olmamış gibi üretim devam eder; tıpkı 19 işçinin katledilmesinin ardından katil HABAŞ patronunun işçileri işe çağırarak üretime devam etmesi gibi! O günden bugüne aradan yüz yılı aşkın bir zaman geçti. Üretici güçler olağanüstü ölçüde gelişti; üretim teknikleri ve makineler modernleşti. Birçok işi artık robotlarla, daha sağlıklı ve daha güvenli koşullarda yapmak mümkün hale geldi ama sermayenin karakteri değişmedi. Çünkü kapitalizmde bilim ve teknoloji işçiyi korumak için değil, ondan daha fazla artı-değer sızdırmak için kullanılır. Tek amacı kâr olan sermaye; işçinin yaşamı, sağlığı ve beden bütünlüğü söz konusu olduğunda bir taş parçası kadar kayıtsızdır. HABAŞ’taki katliam, kapitalist sömürü düzeninin bu gerçeğini çıplak şekilde gözler önüne seriyor.
Üç haftada 21 ölüm ve durmayan üretim çarkı
Patlamadan iki hafta önce iş cinayetine kurban edilen Hakan Doğan ile Eyüp Eğinli’nin ortak kaderi, HABAŞ’taki çalışma rejiminin özetidir. Sekiz metre yükseklikten düşerek can veren 55 yaşındaki Hakan Doğan da, patlayan iş makinesi lastiğinin hayattan kopardığı 20 yaşındaki Eyüp Eğinli de HABAŞ’a iş yapan taşeron firmalarda çalışıyordu. Aralarında otuz beş yaş vardı. Biri emekli olmayı düşünüyordu, öteki ise henüz yolun başındaydı ve yaşama dair hayalleri vardı; ama sermaye ikisinin de canıyla birlikte tüm hayallerini çaldı!
İki haftada yaşanan bu iki ölümden sonra fabrikada hiçbir şey değişmedi. Ne üretim durduruldu ne tehlikeli işler askıya alındı ne de kapsamlı bir denetim yapıldı. Oysa ölümlü “iş kazalarının” ardından işyerinde nelerin yapılması gerektiği 6331 sayılı İş Sağlığı ve İş Güvenliği Kanununda yazıyor. Fakat işçi sınıfının örgütlü gücünün oluşturduğu basınç olmadığı sürece, burjuva düzende yasalar sadece kâğıt üzerinde kalır ve öyle de oldu. Üstelik ikinci ölümden yalnızca dört gün sonra yaşanan büyük katliamın ardından, 19 işçinin cenazeleri henüz toprağa bile verilmemişken fabrikada üretim durmadı. Patlamadan bir gün sonra tırlar sevkiyata devam etti ve işçiler ölen arkadaşlarının yasını dahi tutamadan işbaşı yapmaya zorlandı.
Şimdi bu ölümler için ayrı ayrı dosyalar açılacak. Her dosyada bilirkişiler o güne, o makineye, o işçinin o anki hareketine bakacak. Emniyet kemeri takılmış mıydı? Lastik basıncı ölçülmüş müydü? Vinci kim kullanıyordu? Elbette bu teknik sorular sorulmalıdır, ancak fabrikadaki kuralsızlık ve kâr düzeninden soyutlandığında bu sorular yalnızca suçu işçinin sırtına yıkmaya ve patronu aklamaya yarar. Devlet ve siyasi iktidar, olayları tekil “kazalar” gibi ele alarak üç haftada 21 işçinin katledildiği bir fabrikada üretimin devam etmesini zerrece umursamıyor, hatta bunu teşvik ediyor. Böylece hem iktidar hem de patron yeni katliamların kapısını ardına kadar açıyor!
Patlamanın nasıl gerçekleştiğine dair Valilik, Bakanlık ve şirket yönetimi ilk günden itibaren çelişkili açıklamalar yaparken, uzmanlar ve basın da farklı bulgular paylaştı. Kaldırılan ağır yükün bir kazan mı yoksa sıvı çelik potası mı olduğu, vinç yolu kirişinin kolon mesnetlerinden mi ayrıldığı yoksa Evrensel gazetesinin aktardığı gibi vinçle indirilen potanın doğalgaz ve oksijen hatlarına mı çarptığı bağımsız teknik incelemelerle netleşecektir. Ancak tüm bu açıklamaların birleştiği tek bir maddi gerçeklik var: Elektrik ark ocağının başında, tavan vinciyle devasa bir ağırlık taşınıyordu ve HABAŞ yönetiminin kendi ifadesiyle bu işlem “planlı bir bakım” işiydi.
Planlı bakım; ne zaman, hangi vinçle ve nasıl yapılacağı önceden belirlenen bir işlemdir. Ağır sanayinin en temel kuralı, böylesi bir kaldırma ve bakım işlemi sırasında ocağın enerjisinin kesilmesini, gaz hatlarının kapatılmasını ve vincin altındaki çalışma alanının tamamen boşaltılmasını zorunlu kılar. Dolayısıyla buradaki asıl mesele yalnızca vincin veya kirişin neden koptuğu değil, “planlı” olduğu söylenen böylesi tehlikeli bir işlem sürerken ocağın neden çalıştırıldığı ve işçilerin neden o alanda tutulduğudur. Yanıt açıktır: Ocakların soğuması ve üretimin durması, patron için kâr kaybı demektir. Bu yüzden 19 işçinin katledilmesinden vinci kullanan operatör, işi yöneten ustabaşı veya iş güvenliği uzmanı değil, doğrudan HABAŞ patronu sorumludur! Üstelik HABAŞ’ın kanlı sicili bu üç haftayla sınırlı değildir. İSİG Meclisinin raporuna göre, son katliamla birlikte son 20 yılda en az 38 işçi HABAŞ tesislerinde iş cinayetlerinde yaşamını kaybetti.
Kapasite de sermaye de büyüyor, bakım erteleniyor!
HABAŞ’taki katliam tablosunun uluslararası ölçekteki yeri, Türkiye’de dizginlerinden boşalmış sömürünün boyutunu tek başına kanıtlamaktadır. Dünya çelik üretiminin yüzde 85’ini temsil eden Dünya Çelik Birliğinin (World Steel Association) 2026 raporuna göre, birliğe üye küresel çelik şirketleri 2025 yılının tamamında toplam 74 işçi ölümü bildirmiştir. Aliağa HABAŞ’ta ise sadece bir günde 19, üç haftada 21 işçi katledildi. Yani küresel çelik tekellerinin bir yılda tüm dünyada kayda geçirdiği işçi ölümlerinin dörtte birinden fazlası, tek bir günde Aliağa’daki tek bir fabrikada yaşandı.
HABAŞ’ta işçilerin üzerine çöken vincin ve patlayan ocağın arkasında, devasa bir sermaye birikimi ve devlet destekli azgın bir sömürü vardır. Aliağa’da 1987 yılında yıllık 600 bin ton kapasiteyle üretime başlayan HABAŞ, 2025 yılında ham çelik üretimini 3 milyon 880 bin tona çıkararak dünyanın en büyük çelik üreticileri sıralamasında bir yılda 85’incilikten 72’nciliğe yükseldi.[4] İşçilerin kanı pahasına gerçekleşen bu büyüme siyasi iktidar tarafından da taltif edildi; şirket aynı yıl Cumhurbaşkanı ve beş bakanın katıldığı törende “çelik sektörü ihracat şampiyonu” ödülünü aldı. Çelikhaneleri, limanları, tersaneleri, enerji santralleri ve otomotiv sektörüne girişi ve bünyesindeki Anadolubank ile sanayi ve banka sermayesini tek elde birleştiren HABAŞ, tipik bir kapitalist tekeldir.
Şirketin 2025 yılı finansal verileri, bu büyümenin nasıl sağlandığını tüm çıplaklığıyla ortaya koyuyor: HABAŞ’ın net satışları bir yılda 145 milyar liraya ulaştı. Şirket aynı yıl devletten tam 18,3 milyar lira destek ve teşvik aldı. Buna karşılık tüm çalışanlara bir yılda ödenen toplam ücret ve haklar yalnızca 3,4 milyar lirada, yani net satışların yüzde 2,4’ünde kaldı.[5] Devletin işçilerden toplanan vergilerle HABAŞ patronuna bir yılda hibe ettiği teşvik tutarı, fabrikada alın teri döken binlerce işçiye ödenen toplam ücretin beş katından fazladır. Üstelik işçilerin can güvenliği için yapılması gereken bakımları maliyet sayan bu kapitalist tekel, biriktirdiği devasa kârlarla Aliağa’da yeni sıcak haddehane ve hidrojen tesisi kurmaya, Osmaniye’de ise yıllık 500 bin ton kapasiteli yeni bir haddehane satın almaya hazırlanıyor.
Milyarlarca liralık bu bilanço rakamlarının arkasında, işçilerin yıllardır anlattığı fabrika gerçekleri yatıyor: Üretim kesilmesin diye ertelenen bakımlar, yamayla geçiştirilen arızalar, sıfır ekipman yerine çıkma ve tamir görmüş eski parçalarla kurulan üretim hatları, yeterli eğitim verilmeden en ağır işlere sürülen yeni işçiler. Şirketin kendi yayımladığı sürdürülebilirlik raporlarında dahi 2024 yılında 147 olan “iş kazası” sayısının 2025’te yüzde 56 artışla 229’a çıktığı; taşeron işçilerde ise “kaza” artış oranının yüzde 118’i bulduğu görülüyor.[6] Buna rağmen şirket, Oktay Eryılmaz’ın vinçten düşerek, Kemal Özdemir’in ise limanda çelik bobinin altında kalarak yaşamını yitirdiği 2021-2025 döneminde “sıfır ölümlü kaza” yaşandığını raporlarına utanmadan yazmaktan geri durmadı.
Rekor kârlar ile çelikhanedeki katliam birbirinin tezadı değil, doğrudan doğruya neden ve sonucudur. Marx, Kapital’in üçüncü cildinde sermayenin kâr oranını yükseltmek için başvurduğu temel yöntemlerden birinin “sabit sermaye kullanımında tasarruf”, yani makinelerde, binalarda ve işçilerin zararına olacak şekilde çalışma koşullarında yapılan kesintiler olduğunu ayrıntılarıyla açıklar. Kapitalist, işçinin sağlığını ve yaşamını koruyan havalandırmayı, aşınan vinç halatının yenilenmesini, emniyet frenlerini, gaz kesme vanalarının bakımını veya bakım duruşlarını üretken olmayan gereksiz birer “maliyet” olarak görür. Bakımı ertelemek ve eski parçayla üretimi zorlamak, patronun bilançosuna fazladan kâr olarak yazılır.
Taşeronluk ise sermayenin kârını katlayan, aynı çatı altındaki işçileri bölerek örgütsüzleştiren ve ölüme götüren bir sistemdir. HABAŞ’ta katledilen işçilerin önemli bir bölümünün taşeron işçisi olması tesadüf değildir. Kadrolu işçiden daha ucuza çalıştırılan, işten atılma korkusuyla yaşayan ve hiçbir sendikal koruması bulunmayan taşeron işçileri; bakım, temizlik ve yüksekte çalışma gibi ölüme en yakın noktalara sürülür. Asıl patron böylece hem işçilik maliyetini düşürür hem de iş cinayetlerinin hukuki ve mali sorumluluğunu taşeron şirketler aracılığıyla kendi üzerinden atar.
Burjuva yargı, denetim masalı ve gangster sarı sendikacılık
Aliağa’daki katliam, burjuva devletin, burjuva hukukunun ve sarı sendikacılığın hangi sınıfa hizmet ettiğini de bir kez daha tüm çıplaklığıyla ortaya koydu. Patlamanın ardından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, fabrikada daha önce yapılan teftişlerde “ciddi bir sorun saptanmadığını” ve tesiste 37 iş güvenliği uzmanının görev yaptığını açıkladı. Fakat yaşanan katliam Bakanı yalnızca sıkıntıya sokmuş: “çok ciddi anlamda sıkıntıların yaşanmadığı belirleniyor müfettişlerimiz tarafından. Ancak yaşanan bu iş kazası ciddi anlamda bir sıkıntıya sebep oldu.” Oysa “sıkıntı yoktu” diyen bu Bakanın döneminde 7 binden fazla işçi iş cinayetlerinde katledildi! Evet, kâğıt üzerinde her şey kusursuzdu; ne var ki o “kusursuz” fabrikada 19 işçi parçalanarak ve yanarak can verdi. Bakanlığın “denetim” dediği mekanizma baştan sona koca bir yalandan ibarettir. Türkiye’de 2010 yılında 29 bin 292 olan yıllık işyeri teftiş sayısı 2024’te 5 bin 421’e düşürülmüş, koskoca ülkede müfettiş başına 2 bin 445 işyeri bırakılmış; yapılan sınırlı sayıdaki teftiş ise HABAŞ örneğinde olduğu gibi patronları aklayan kâğıt üstü işlemlerle geçiştirilmiştir.[7] Fabrikadaki 37 iş güvenliği uzmanı ise maaşını, denetlemekle yükümlü olduğu HABAŞ patronundan almaktadır. Maaşını patrondan alan, işini kaybetme tehdidi altında çalışan bir uzmanın o patrona üretimi durdurmayı dayatma veya patronu bakanlığa ihbar etme şansı yoktur. Üstelik patlamadan sonra TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulunun fabrikada bağımsız teknik inceleme yapma başvurusu bile Valilik tarafından yanıtsız bırakılmıştır.
İşçilerin canı söz konusu olunca ortalarda görünmeyen burjuva devlet, katliamın ardından mücadeleci sendikaların ve sosyalist örgütlerin harekete geçmesi üzerine hastane kapısında ve adliye koridorlarında tüm baskı ve zorbalığıyla sahne aldı. Patlama günü Aliağa Devlet Hastanesi önünde yakınlarından haber bekleyen ailelerin yanında duran ve “Milyarlarca dolar kazanıyorsunuz, bir önlem almanız bu kadar zor mu?” diye soran Ege İşçi Birliği sözcüleri polis tarafından derhal gözaltına alındı. Aynı akşam Aliağa Sulh Ceza Hâkimliği katliamla ilgili her türlü haber, yorum ve eleştiriye yayın yasağı getirdi.
Peki ya katliamın asıl sorumlularına ne yapıldı? 10 Kasımda İstanbul Kartal’da gözaltına alınan HABAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran, 11 Kasımda çıkarıldığı mahkemece “ev hapsi” verilerek serbest bırakıldı. Ev hapsi denince, elbette kimsenin aklına işçilerin yoksul evleri gelmiyor; HABAŞ patronu cezasını İstanbul Boğazı’ndaki yalısında geçirecek! Böylece patron yalısından konfor içinde işleri yürütmeye devam ederken, fabrika ve çelikhane müdürleri ile bakım ve kontrol mühendislerinin aralarında bulunduğu 9 kişi tutuklandı. İşte burjuva düzende adalet!
Oysa aynı Mehmet Rüştü Başaran, şirketin Kocaeli tesislerinde Nisan 2017’de bir işçinin ölümüyle sonuçlanan LPG tankeri patlaması davasında, dokuz yıl süren yargılamanın ardından 21 Mayıs 2026’da 4 yıl 10 ay hapis ve 1 yıl 9 ay meslekten men cezası almıştı. Dosya istinafta beklediği için Başaran yönetim kurulu başkanlığı koltuğunda oturmaya devam etti ve altı ay sonra Aliağa’da 21 işçinin daha katledilmesine imza attı. Tıpkı 2020’de HABAŞ limanında denize düşerek ölen taşeron işçisi Raif Çatan’ın davasında “bilinçli taksir” hükümleri uygulanmayarak sorumlulara verilen cezaların indirimlerle 2 yıl 6 aya düşürülüp altı yıldır istinafta bekletilmesi gibi, burjuva yargısı bir kez daha sermaye sahibini koruma altına aldı. Böylece katliamın suçu, bakım bütçesini kısan ve üretimi durdurmayan patron yerine, patronun aldığı bu kararların baskısı altında çalışan mühendislerin ve ustabaşıların üzerine yıkılmak isteniyor.
Bu suç ortaklığı zincirinin fabrika içindeki halkası, elbette işyerinde yetkili olan gangster Türk Metal sendikasıdır. İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmeliğe göre işyerindeki kurulda baştemsilcisi bulunan, yani riskleri denetleme ve önlem dayatma yetkisi olan Türk Metal yönetimi, üç haftada 21 işçi katledilirken tek bir gün bile üretimi durdurma çağrısı yapmadı. Bu sarı sendikanın işçi sınıfına vurduğu darbenin haddi hesabı yok! Mesela Ağustos 2025’te, MESS grup toplu iş sözleşmesi öncesinde HABAŞ yönetimi kıdemli işçilerin kazanılmış haklarını sıfırlamak ve ücretlerini düşürmek için yaklaşık 280 işçiye “giriş-çıkış” dayatmasında bulunup kabul etmeyenleri işten attığında da Türk Metal yönetimi patronun yanında saf tutmuştu. İşçinin ekmeğini ve hakkını patrona karşı savunmayan, grev yerine sermayeyle uzlaşmayı ve işçiyi zapturapt altında tutmayı görev edinen gangster ve mafyatik sendika bürokrasisi, işçinin canını da savunamaz.
Ne yapmalı?
Aliağa’daki katliamın en yakıcı yönü, sermayenin ve burjuva devletin pervasızlığı karşısında işçi sınıfının yaşadığı kahreden örgütsüzlüktür. Üç haftada 21 işçinin iş cinayetlerinde katledildiği bir fabrikada tek bir saat bile şalterlerin indirilememesi, 19 işçinin cenazesi daha toprağa bile verilmemişken patlamanın ertesi günü diğer işçilerin yeniden ölüm ocaklarının başına sürülmesi bu kahreden örgütsüzlüğün sonucudur. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun işçiye kâğıt üzerinde tanıdığı “çalışmaktan kaçınma hakkı”nın, taşeron sistemiyle bölünen ve gangster sarı sendikanın ihanetiyle tek başına bırakılan bir işçi için ertesi gün kapı önüne konulmak anlamına geldiğini herkes biliyor. Bakanlık müfettişi fabrikaya göstermelik uğrayıp patronu aklar, bilirkişi işçiler öldükten sonra gelir, mahkeme ise patronu yalısına gönderip dosyayı yıllarca raflarda bekletir. Oysa bu ölüm çarkını durdurabilecek tek güç, fabrikada her gün, her vardiyada, o vincin altında ve ocağın başında bulunan işçilerin kendi örgütlü iradesidir.
Bu kahreden örgütsüzlük çemberini kırmak için, HABAŞ başta olmak üzere tüm fabrikalarda kadrolu-taşeron ayrımını ortadan kaldıran, patronun kâr baskısı altında çalıştırılıp katliamlarda günah keçisi ilan edilen mühendisleri ve teknik çalışanları da üretim işçileriyle aynı safta birleştiren, tabandan seçilmiş işyeri komitelerinin kurulmasıdır. Tehlikeli bir durumda şalteri indirip üretimi fiilen durduracak, bakım süreçlerini ve iş güvenliği önlemlerini doğrudan işçi denetimi altına alacak, sendika bürokrasisinin ihanetini aşacak olan yegâne güç, işçilerin bu öz-örgütlülüğüdür.
Yaşanan iş cinayetleri şu en temel gerçeği net bir şekilde işçi sınıfının önüne koymaktadır: Tersaneler, limanlar, enerji santralleri ve fabrikalar başta olmak üzere üretim araçları ile bankalar bir avuç kapitalistin özel mülkiyetinde kaldığı, üretim toplumsal ihtiyaçlar için değil de sermayenin kârı için yapıldığı sürece iş cinayetleri son bulmayacaktır. İşçilerin çalışırken ölmediği bir dünya; ancak bu devasa tekellerin işçi iktidarı altında mülksüzleştirilerek toplumsallaştırılması ve üretimin demokratik işçi yönetimiyle planlanmasıyla mümkündür.
Katliamın ardından Aliağa’dan İstanbul’a kadar sokaklara çıkan işçilerin pankartlarında tek bir cümle yazılıydı: “Artık çalışırken ölmek istemiyoruz!” Bu son derece acil ve can yakıcı talebi hayata geçirmenin, işçileri her geçen gün daha acımasızca öğüten bir değirmene dönüşen sermaye düzeninde hayatta kalmanın tek yolu örgütlenmek ve mücadele etmektir! Bugün HABAŞ katliamı karşısında tüm işçi sınıfının ve emek örgütlerinin etrafında kenetlenmesi gereken acil mücadele talepleri şunlar olmalıdır:
- HABAŞ’ta üretim derhal durdurulmalı; işçilerin seçtiği temsilcilerin, TMMOB’ye bağlı meslek odalarının ve bağımsız uzmanların yer aldığı bir heyet tüm fabrikayı denetleyip tam iş güvenliği sağlanana kadar tesis açılmamalı ve bu süre boyunca tüm işçilere ücretleri eksiksiz ödenmelidir.
- Katliama ilişkin yayın yasağı derhal kaldırılmalı, fabrikadaki tüm risk değerlendirme raporları ile İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu tutanakları açıklanmalı; sorumluluk mühendislerin ve iş güvenliği uzmanlarının sırtına yıkılmadan, Mehmet Rüştü Başaran başta olmak üzere üretim ve bütçe kararlarını alan HABAŞ Yönetim Kurulu tutuklanmalıdır.
- İşçileri ölüme süren taşeron sistemi derhal kaldırılmalı; bakım, temizlik ve yükleme dâhil tüm taşeron işçileri ayrımsız ve koşulsuz olarak kadroya geçirilmelidir.
- İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Kurulları bütün işyerlerinde kurulmalı ve doğrudan işçilerin seçtiği temsilcilerin yönetimine verilmeli, bu kurullardaki işçi temsilcilerinin işten atılması yasaklanmalıdır.
- İşyeri hekimlerinin ve iş güvenliği uzmanlarının patrona bağımlılığına son verilmeli; ücretleri sermayeden kesilecek primlerle oluşturulan, işçi temsilcilerinin, sendikaların ve meslek örgütlerinin denetimindeki bir kamu fonundan karşılanmalıdır.
- Gerekli önlemleri almayan, denetimleri engelleyen ve iş cinayetlerinden sorumlu olan patronlar “taksirle” değil “kasten öldürme” suçundan indirimsiz yargılanmalı, katliam yaşanan işletmeler tazminatsız kamulaştırılarak işçi denetimi altına alınmalıdır
- İşçilere, gerekli önlemler alınmadığı takdirde topluca üretimi durdurma ve grev hakkı tanınmalıdır.
- Ağır ve tehlikeli işlerde gece vardiyaları yasaklanmalıdır.
[1] Upton Sinclair, Şikago Mezbahaları, Sel Yay., s 117
[2] Upton Sinclair, age, s.142
[3] Upton Sinclair, age, s.255
[4] World Steel Association, 2025 üretim sıralaması, Haziran 2026; https://www.steelorbis.com/steel-news/latest-news/china-dominates-worldsteels-2025-list-of-top-steel-producing-companies-1457445.htm
[5] Toplumcu Mühendis Mimar Şehir Plancıları, HABAŞ’ta 18 İşçi Göz Göre Göre Öldü: Kaza Değil, İş Cinayeti, 11 Kasım 2026; https://toplumcumeclis.org.tr/habasta-18-isci-goz-gore-gore-oldu-kaza-degil-is-cinayeti/
[6] Toplumcu Mühendis Mimar Şehir Plancıları, HABAŞ’ta 18 İşçi Göz Göre Göre Öldü: Kaza Değil, İş Cinayeti, 11 Kasım 2026; https://toplumcumeclis.org.tr/habasta-18-isci-goz-gore-gore-oldu-kaza-degil-is-cinayeti/
[7] Hüseyin İrfan Fırat, HABAŞ Faciası ve Çöken Denetim, BirGün, 11 Kasım 2026; https://toplumcumeclis.org.tr/habasta-18-isci-goz-gore-gore-oldu-kaza-degil-is-cinayeti/